Wszystko zaczęło się na TikToku i Instagramie – dwie osoby biegną na siebie z pełną prędkością, głowa w głowę, z piłką w ręku. Wygrywa ten, kto zdominuje zderzenie. Media społecznościowe ochrzciły to „najbardziej bezwzględnym sportem kontaktowym świata". A teraz – pierwsza śmiertelna ofiara.

Ryan Satterthwaite, 19 lat, przebywał w nowozelandzkim Palmerston North ze znajomymi, świętując 21. urodziny kolegi, gdy spróbował swoich sił w jednej z wersji tej gry. Rozbieg, zderzenie, poważny uraz. W szpitalu respirator krótko podtrzymywał jego życie. W poniedziałek wieczorem Ryan zmarł.

Sponsorowane
MYBC Kasyno 50 darmowych spinów $10 darmowego zakładu75 rund w Originals Zarejestruj się

Czym jest Run It Straight

Zasada jest prosta – i właśnie ta prostota jest jej bronią.

20-metrowy pas rozbiegowy. Dwóch uczestników biegnie z przeciwnych końców – jeden z piłką rugby, drugi w roli szarżującego, który ma go zatrzymać. Zderzają się z pełną prędkością. Sędziowie przyznają zwycięstwo temu, kto zdominował kontakt. Bez kasku, bez rękawic, bez żadnej ochrony.

Korzenie gry tkwią głównie w krajach rugby – Australii i Nowej Zelandii. Wielu mieszkańców wysp Pacyfiku kojarzy ją z dzieciństwem – to podwórkowa odmiana „bull rush". Ale to, w co dzieci grały kiedyś po niedzielnym obiedzie, stało się dziś generatorem milionów wyświetleń w sieci.

Sponsorowane
MYBC Kasyno 75 rund w Originals $10 darmowego zakładu50 darmowych spinów Zarejestruj się
„Odrobina zabawy ma konsekwencje na całe życie" – jak viralowa gra zabiła 19-latka

Tragedia Ryana Satterthwaite'a

Ryan nie brał udziału w oficjalnym turnieju Run It Straight. W sobotę jego grupa świętowała 21. urodziny kolegi. W niedzielne popołudnie postanowili spróbować podwórkowej wersji gry.

Wuj Ryana, Peter Satterthwaite, powiedział później NZ Herald: „Znali tę grę. Myśleli, że fajnie będzie zagrać. To był po prostu dziwaczny wypadek i uderzył się w głowę".

Inspektor Ross Grantham, komendant policji okręgu Manawatū, potwierdził, że był to „spontaniczny mecz wśród przyjaciół, a nie zaplanowane wydarzenie" – dodał jednak, że tragiczny finał „pokazuje, jak poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa wiążą się z taką aktywnością".

„Młody mężczyzna stracił życie w wyniku udziału w czymś, co – jak rozumiem – jest szałem z mediów społecznościowych – powiedział Grantham. – Choć nie jest to sprawa karna, policja będzie nadal prowadzić czynności na zlecenie koronera".

Sponsorowane
ZAKŁADY SPORTOWE MYBC $10 darmowego zakładu 50 darmowych spinów75 rund w Originals Zarejestruj się

Na początku Ryan był przytomny. Rozmawiał ze znajomymi. Potem jego stan gwałtownie się pogorszył. Czekając na karetkę, koledzy byli tak zaniepokojeni, że sami zawieźli go do szpitala w Palmerston North. Tam przeszedł operację ratunkową. Krwawienia w mózgu nie udało się zatrzymać. A w poniedziałek wieczorem – koniec.

Ryan pracował w firmie Mainfreight Transport. W 2022 roku ukończył szkołę Palmerston North Boys' High School, gdzie grał w koszykówkę i touch rugby. Kochał rugby.

„Zrobiłby wszystko dla każdego – mówił jego wuj. – Był wspaniałym chłopakiem".

David Bovey, dyrektor Palmerston North Boys' High School, powiedział, że zamierzał ostrzec uczniów przed tą grą, zanim jeszcze usłyszał o śmierci Ryana.

„To była kwestia czasu, kiedy dojdzie do tragedii. Nastolatki nie potrafią dobrze oceniać ryzyka i konsekwencji. On po prostu bawił się z kolegami. To absolutna tragedia".

„Odrobina zabawy ma konsekwencje na całe życie" – jak viralowa gra zabiła 19-latka

Medyczny alarm

Przypadek Ryana nie był zaskoczeniem dla neurologów.

Profesor Patria Hume z Auckland University of Technology mówiła jeszcze przed tą tragedią, że zderzenie w Run It Straight niesie ze sobą ponad pięciokrotnie większą siłę niż szarża w rugby. Pięciokrotnie. I to w dyscyplinie, w której urazy głowy już budzą międzynarodowy niepokój.

„Śmierci Ryana można było zapobiec – powiedziała Hume CNN. – To była podwórkowa kopia wydarzeń Runit, które zaprojektowano z myślą o oddziaływaniu w mediach społecznościowych. Runit nie ma struktury, protokołów bezpieczeństwa ani celu, jakie mają tradycyjne sporty. Choć rugby, boks i MMA z natury są fizyczne, rządzą nimi zasady mające ograniczać ryzyko urazów i chronić zawodników".

Dr Helen Murray, neurobiolożka i badaczka CTE z Centre for Brain Research na Uniwersytecie w Auckland, powiedziała NZ Herald, że „w tej grze wyraźnie istnieje wysokie ryzyko urazu głowy. Z punktu widzenia CTE wiemy, że narażenie na powtarzające się zdarzenia przyspieszenia głowy to największy czynnik ryzyka patologii CTE".

Wyjaśniła mechanizm prostymi słowami: „Nasz mózg zasadniczo unosi się w płynie mózgowo-rdzeniowym wewnątrz czaszki. To trochę jak jajko w skorupce – jeśli nim potrząśniesz, uszkodzisz to, co w środku".

Stacey Mowbray, dyrektorka generalna organizacji Headway zajmującej się urazami mózgu, ujęła to jeszcze dosadniej: „To nie jest sport. To po prostu bezmyślna, wychwalana przemoc".

Szczególnie niebezpieczny jest tzw. zespół drugiego uderzenia. Gdy uczestnik wraca do gry zaraz po niegroźnym urazie głowy i znów dochodzi do zderzenia, mózg nie ma czasu na regenerację po mikrourazie. Skutek może być śmiertelny.

Ryzyko uwidacznia pojedyncze wydarzenie w Trusts Arena w Auckland. Podczas eliminacji Run It Straight, które odbyły się tam w zeszłym tygodniu, trzech z ośmiu zawodników musiało się wycofać – dwóch z objawami wstrząśnienia mózgu. Jeden z uczestników pierwszego wieczoru eliminacji stracił przytomność i wyglądało na to, że miał atak drgawek. To jedno wydarzenie. Ośmiu ludzi. Trzech poszkodowanych.

Pieniądze, pieniądze, pieniądze

A mimo to pieniądze wciąż płyną.

RUNIT Championship League – organizacja z siedzibą w Australii – ruszyła w lutym 2025 roku. W jej filmie promocyjnym wystąpił Nelson Asofa-Solomona, weteran Melbourne Storm i reprezentacji Nowej Zelandii w rugby league. „Dasz radę to przebiec?" – pytał, zanim przedstawił plan RUNIT: „oddzielić silnych od silniejszych", werbując „każdego, kto ma w sobie to, co trzeba, by dominować w kontakcie".

Do grona twarzy RUNIT dołączyły inne gwiazdy rugby i MMA: Manu Vatuvei, George Burgess, Chanel Harris-Tavita (obecny łącznik młyna Warriors), Nemani Nadolo, Carlos Ulberg z UFC.

Potem przyszły imprezy. Melbourne – w kwietniu, z pulą 20 tys. dolarów australijskich (ok. 13 tys. USD). Auckland – Trusts Arena, eliminacje. Wielki finał zaplanowano na czerwiec – z pulą nagród 200 tys. dolarów nowozelandzkich (ok. 118,8 tys. USD).

Na Instagramie RUNIT ma 170 tys. obserwujących. Na TikToku – 73 tys. Filmy zebrały miliony wyświetleń. Obok pojawiły się inne podobne organizacje – w tym Run It Straight 24, która prowadzi zawody na poziomie lokalnym. Model biznesowy jest czytelny: viral w mediach społecznościowych, wydarzenia na żywo, pule nagród, prawa transmisyjne.

Dana White z UFC jest podobno wart 500 milionów dolarów. Organizatorzy RUNIT wiedzą, że to może być ich cel.

Wuj Ryana postawił jedno konkretne pytanie: „W tej grze... ostatecznym celem jest zranienie przeciwnika, przebiegnięcie po nim, z barkiem wysuniętym do przodu, z głową wysuniętą do przodu. Czego właściwie spodziewali się organizatorzy?".

„Odrobina zabawy ma konsekwencje na całe życie" – jak viralowa gra zabiła 19-latka

Świat sportu reaguje

New Zealand Rugby wydał jednoznaczne oświadczenie: „Apelujemy, by nie brać udziału w grach ani zawodach Run It Straight, ponieważ niosą one znaczne ryzyko poważnych urazów. Ci, którzy chcą uprawiać sporty kontaktowe, powinni zapisać się do drużyny szkolnej lub klubowej i w kontrolowanych, bezpiecznych warunkach nauczyć się, jak bezpiecznie tacklować oraz sztuki unikania kontaktu".

Wiele nowozelandzkich szkół zakazało gry na swoim terenie. Lokalna rada w Auckland zakazała jej w parkach publicznych na swoim obszarze. Minister sportu Nowej Zelandii Mark Mitchell powiedział, że poprosił o opinię, jakie kroki może podjąć rząd, by rozprawić się z tym, co nazwał „nieuregulowaną działalnością, która niesie znaczny poziom ryzyka".

Lynette Adams, tymczasowa dyrektor generalna Trusts Arena, ogłosiła, że na obiekcie nie odbędą się już żadne wydarzenia RUNIT: „Bezpieczeństwo wszystkich uczestników na naszym obiekcie jest najważniejsze, dlatego podjęliśmy decyzję, by nie zezwalać na organizację żadnych przyszłych wydarzeń Runit w The Trusts Arena". Zaplanowany wielki finał został odwołany.

Rzecznik RUNIT Championship League odpowiedział: „Każdy sport kontaktowy, taki jak boks, sztuki walki czy aktywności o charakterze walki, powinien odbywać się wyłącznie w ściśle kontrolowanych warunkach, obejmujących profesjonalny nadzór medyczny i wsparcie. Wszystkie wydarzenia RUNIT odbywają się według ustalonych protokołów, w tym kwalifikacji uczestników pod kątem przydatności, surowych wytycznych dotyczących tego, gdzie i jak tacklować (wyłącznie między barkami a biodrami), z wykwalifikowaną opieką medyczną oraz badaniami lekarskimi prowadzonymi zarówno w trakcie, jak i po zawodach. Nie zachęcamy do naśladowania tej dyscypliny, ponieważ można ją uprawiać wyłącznie w rygorystycznych warunkach opisanych powyżej, podczas oficjalnych wydarzeń RUNIT".

Rodzina Ryana nie akceptuje tej odpowiedzi. Podobnie eksperci od sportu i urazów mózgu.

„Nas nie posłuchają – jesteśmy zwykłymi ludźmi – powiedział wuj Peter Satterthwaite. – Ale opinia publiczna ubóstwia naszych sportowców. All Blacks. Warriors. To oni muszą wystąpić i powiedzieć: »Nie rób tego«".

Rodzina Ryana apeluje do znanych postaci rugby o publiczne potępienie Run It Straight. Sygnał, że ich głos został usłyszany, znaczyłby bardzo wiele – zanim pojawi się kolejna ofiara.

Wuj Ryana podsumował to, co myśli wielu: „Odrobina zabawy ma konsekwencje na całe życie. Po prostu tego nie róbcie".